Osa en Corcovado: het wildste stuk van Costa Rica

Osa is het stuk Costa Rica waar de meeste reizigers niet komen. Dat heeft een reden. Het ligt ver, de wegen zijn slecht en je moet vooruit plannen. Maar wie er wel heen gaat, ziet iets dat je in de rest van het land niet meer vindt: laaglandregenwoud dat nooit is gekapt, en dat gewoon doorloopt tot aan de zee.

National Geographic noemde Corcovado ooit de biologisch meest intense plek op aarde. Dat citaat wordt inmiddels overal herhaald, ook door ons, maar het klopt wel. Op een oppervlakte kleiner dan de provincie Utrecht leeft ongeveer de helft van alle soorten van Costa Rica.

Waarom Corcovado zo bijzonder is

Costa Rica heeft veel beschermd gebied, maar het meeste daarvan is bergbos, nevelwoud of vulkaanhelling. Tropisch laaglandregenwoud aan de Pacifische kant is bijna overal verdwenen, in Midden-Amerika en daarbuiten. Op Osa staat het er nog. Ruim vierhonderd vierkante kilometer, aaneengesloten, met een kustlijn eraan vast.

Dat aaneengesloten deel is het punt. Grote dieren hebben ruimte nodig. Een jaguar heeft tientallen vierkante kilometers territorium. In een versnipperd bos redden die soorten het niet. Hier wel, nog net.

Het schiereiland is lang zo afgelegen geweest dat het gespaard bleef. Pas in de jaren zeventig kwamen er houtkap en goudzoekers, en die zijn er nooit helemaal weg geweest. Het park werd in 1975 ingesteld, deels om precies dat tegen te houden. Wie met een oudere gids op pad gaat, hoort daar soms verhalen over die je in geen enkele reisgids leest.

Wat er leeft

Vier apensoorten: brulaap, kapucijnaap, slingeraap en het eekhoornaapje. Dat laatste is bijna nergens anders te zien. Tapirs, die je met wat geluk bij een modderpoel tegenkomt. Alle zes kattensoorten van Costa Rica, waaronder de jaguar, al ziet vrijwel niemand die.

Wat je wel gegarandeerd hoort zijn de scharlaken ara’s. Ze vliegen in paren over en maken daarbij een geluid als een roestig hek. Osa heeft de grootste populatie van het land. Verder honderden vogelsoorten, gordeldieren, neusberen, luiaards en meer slangen dan je wilt weten.

Aan de kust liggen bovendien stranden waar zeeschildpadden eieren komen leggen, en in de riviermondingen zwemmen krokodillen en bulhaaien. Zwemmen doe je hier dus niet overal zomaar. Vraag het altijd even.

Verwacht geen dierentuin. Je loopt uren en ziet soms weinig. Dan sta je opeens stil omdat er vijf meter verderop een tapir uit het struikgewas komt. Dat is precies waarom mensen terugkomen.

Je kunt er niet zomaar in

Corcovado is een van de weinige parken in Costa Rica waar je verplicht een gecertificeerde gids meeneemt. Je kunt niet op eigen houtje het pad op. Het aantal bezoekers per dag is bovendien gemaximeerd.

Dat voelt streng, en in het hoogseizoen is het lastig plannen, maar het werkt. Je loopt er niet in een file van dagjesmensen. En eerlijk: een gids zie je tien keer meer dan jij. Waar jij een tak ziet, wijst hij een slang aan.

Reserveer ruim op tijd. Voor december tot april zijn plaatsen soms maanden vooruit weg. Wie dit twee weken van tevoren regelt, komt er niet in. Dit is geen park waar je spontaan langsrijdt.

Een goede gids maakt hier het hele verschil. De meesten komen uit de streek, kennen het bos van kinds af aan en dragen een telescoop mee die ze op een luiaard of een uil richten voordat jij doorhebt waar hij kijkt. Vraag om een gids die vogels kent als je daar iets mee hebt; ze zijn niet allemaal in hetzelfde gespecialiseerd.

Hoe je er komt

Er zijn drie manieren, en welke het wordt hangt af van hoeveel tijd je hebt.

Vliegen naar Puerto Jiménez of Drake Bay duurt vanuit San José ongeveer een uur. Kleine toestellen, weinig bagage, maar je bent er dezelfde ochtend. Rijden kan ook: acht uur vanaf San José naar Puerto Jiménez, over asfalt dat richting het einde steeds minder asfalt wordt. Naar Drake Bay gaat het laatste stuk per boot vanaf Sierpe, dwars door de mangrove. Die boottocht is op zichzelf al de moeite waard.

Vanuit Puerto Jiménez rijd je naar de ingang La Leona of Los Patos. Vanuit Drake Bay vaar je naar San Pedrillo of Sirena. Sirena ligt midden in het park en heeft de beste kans op grote dieren, maar je moet er blijven slapen of een lange dagtocht maken.

Wat het kost verschilt sterk. De entree van het park en de verplichte gids samen zitten al snel rond de honderd dollar per persoon per dag, boottochten en vervoer nog niet meegerekend. Osa is niet het goedkoopste deel van Costa Rica en dat moet je vooraf weten, anders schrik je.

Waar je slaapt

In het park zelf is er alleen La Sirena, een basisstation met stapelbedden of tenten en eenvoudige maaltijden. Geen luxe, wel de enige plek waar je bij zonsopgang al buiten staat terwijl iedereen anders nog moet varen. Voor wie dieren wil zien is dat het verschil.

Buiten het park heb je meer keus. Puerto Jiménez is een echt stadje met winkels en restaurants. Drake Bay is kleiner en rustiger. En langs de kust liggen lodges die met zonnepanelen draaien, waar je ’s avonds bij lamplicht eet en waar de wifi het half doet. Sommige gasten vinden dat vervelend. De meesten zijn na twee dagen blij.

De vier ingangen verschillen behoorlijk. La Leona bereik je te voet over het strand vanaf Carate, wat bij vloed niet altijd kan. Los Patos ligt landinwaarts en is de zwaarste wandeling. San Pedrillo is het makkelijkst vanuit Drake Bay en heeft een waterval op loopafstand. Sirena is de mooiste, en ook de duurste en lastigste om te boeken. Wie maar één dag heeft, doet meestal San Pedrillo; wie dieren wil, gaat naar Sirena.

Buiten het park

Osa is meer dan Corcovado alleen, en dat wordt vaak vergeten.

Caño Island ligt een uur varen voor de kust en heeft het helderste water van deze kustlijn. Snorkelen en duiken zijn er uitstekend. De Golfo Dulce aan de andere kant van het schiereiland is een van de weinige tropische fjorden ter wereld, diep en beschut, waar van juli tot oktober en van december tot maart bultruggen komen kalven. Uit beide halfronden, wat nergens anders gebeurt.

En dan is er nog de nachtwandeling. Overdag is het bos stil en zie je vooral bladeren. Zodra het donker is verandert dat compleet: kikkers, spinnen, slangen, insecten waarvan je niet wist dat ze bestonden. Voor veel reizigers is dat achteraf het beste onderdeel geweest.

Reserveer ook je lodge vroeg. Het aanbod is klein, en als de goede plekken vol zitten blijft er weinig over. Dat geldt dubbel voor Drake Bay, waar het aantal kamers op één hand te tellen lijkt.

Wanneer, en hoe lang

Het droge seizoen loopt van december tot april. Paden zijn beter begaanbaar, boottochten gaan vaker door, en het is druk. In september en oktober regent het hier het hardst van het hele land, met soms een paar honderd millimeter in een week. Sommige lodges sluiten dan gewoon.

Mei, juni en november zitten ertussenin. Groen, veel minder mensen, en de regen komt meestal pas in de middag. Wij vinden dat vaak de beste periode, al zegt niet iedereen dat hardop.

Reken op minimaal drie nachten. Twee dagen heen en weer reizen om er één dag te zijn is zonde van de moeite. Vier of vijf nachten is comfortabeler en geeft ruimte voor Caño Island of de golf.

Ook leuk: de mangrove bij Sierpe zelf. De meeste mensen varen er in twintig minuten doorheen op weg naar Drake Bay en kijken naar hun telefoon. Wie een aparte tocht boekt ziet er ibissen, boomslangen en met wat geluk een silky anteater.

Wat je meeneemt

Schoenen die tegen modder kunnen en die je durft nat te maken. Lange broek, lange mouwen, muggenspul. Een regenjas, ook in het droge seizoen. Een verrekijker, want zonder zie je de helft niet. En een waterdichte zak voor je telefoon en camera, zeker als je met de boot komt: bij het aan land gaan sta je gewoon in de branding.

Neem contant geld mee. Pinautomaten zijn er nauwelijks en niet alles accepteert kaarten. En verwacht geen bereik in het park.

Tot slot: laat de verrekijker niet in de kluis liggen omdat hij zwaar is. Iedereen die dat doet, heeft er later spijt van.

Kinderen kunnen prima mee, maar niet overal. De lange dagtochten naar Sirena zijn te zwaar voor jonge kinderen; een kortere wandeling bij San Pedrillo, een boottocht en een nachtwandeling werken juist heel goed. Vanaf een jaar of acht wordt het makkelijker.

Wie slecht ter been is, hoeft Osa niet af te schrijven. Er zijn lodges met korte, vlakke paden op eigen terrein waar je vanaf je terras al toekans en apen ziet. Dan sla je het park zelf over en houd je alsnog het gevoel.

Voor wie is dit?

Wie graag ’s ochtends met natte schoenen op pad gaat en niet gek wordt van insecten, komt hier volledig aan zijn trekken. Wie vooral wil zwemmen, uitrusten en goed eten, is elders beter af. Manuel Antonio geeft je ook apen, maar dan met een strandtent ernaast.

Osa combineert overigens prima met een paar rustige dagen erna. Veel reizigers vliegen daarna door naar Manuel Antonio of naar de Golfo Dulce voor iets kalmers.

Plan jouw reis naar Costa Rica en vraag vrijblijvend een persoonlijk reisvoorstel op maat aan.